วิธีอ่านไพ่ดอกไม้ในไพ่นกกระจอก
ไพ่ภาพแปดใบมีลายสี่ฤดูและพรรณไม้สี่ชนิดที่คุ้นตาจากภาพวาดหมึก ลองดูไพ่สองชุดเพื่อหาจุดสังเกต แล้วเทียบกติกาสองแบบว่าทำอะไรได้บ้างเมื่อจั่วได้ไพ่ดอกไม้
คอลัมน์แรกในภาพไพ่นกกระจอกแบบฮ่องกงของ Cangjie6 แสดงวิธีเขียนเลขหนึ่งสองแบบ ไพ่ด้านบนมีอักษร 一 สีแดง เป็นขีดแนวนอนเพียงขีดเดียว ส่วนไพ่ด้านล่างมีเลข 1 สีน้ำเงิน ทั้งคู่ประดับด้วยดอกสีแดงและใบสีเขียว และต่างเป็นใบแรกของลำดับสี่ใบ ในภาพชุดไพ่แบบกวางตุ้งของ Cangjie6 ตัวเลขอยู่ตำแหน่งเดียวกัน แต่เส้นลายพืชละเอียดกว่า1
สังเกตไพ่สองกลุ่ม กลุ่มละสี่ใบ
เริ่มจากสังเกตตัวเลขที่ซ้ำกัน ในภาพทั้งสอง แถวบนอ่านว่า 一 二 三 四 เป็นสีแดง ส่วนแถวล่างเป็นเลข 1, 2, 3, 4 สีน้ำเงิน ไพ่แต่ละใบมีลายต่างกัน แม้บางคู่จะเป็นเลขเดียวกัน ลักษณะนี้ช่วยแยกประเภทไพ่ชุดที่ยังไม่คุ้น ไพ่ชุดหลักที่มีตัวเลขมักมีไพ่ลายเดียวกันอย่างละสี่ใบ ส่วนไพ่กลุ่มดอกไม้มีหน้าละเพียงใบเดียว การเห็นลายพืชเพียงลายเดียวจึงยังบอกประเภทไพ่ไม่ได้แน่ชัด เช่น ไพ่หนึ่งไผ่อาจใช้รูปนกแทน2
ผู้ถ่ายภาพระบุว่าไพ่สองกลุ่มคือสี่ฤดูและสี่สุภาพบุรุษ หากชุดไพ่เขียนชื่อฤดูไว้ ให้อ่านตามลำดับ 春 คือฤดูใบไม้ผลิ 夏 คือฤดูร้อน 秋 คือฤดูใบไม้ร่วง และ 冬 คือฤดูหนาว ในภาพนี้ลายพืชใช้สีแดง เขียว และน้ำเงิน ส่วนหน้าไพ่ใช้ตัวเลขแทนชื่อฤดู เมื่อแยกสองชุดได้แล้ว ลองสังเกตรูปทรงที่ชัดขึ้น ในแถวล่างของทั้งสองภาพ ไพ่เลข 2 มีใบยาวโค้ง ส่วนเลข 3 มีดอกกลีบแน่นอยู่กลางใบ และก้านบนไพ่เลข 4 มีข้อไผ่ให้เห็นชัด ลองเปรียบเทียบรูปทรงเหล่านี้ก่อนเดาว่าดอกไม้แต่ละดอกคืออะไร3
กล้วยไม้นอกกล่องไพ่
ดอกเหมย กล้วยไม้ ไผ่ และเบญจมาศ เป็นกลุ่มพืชที่เรียกว่า “สี่สุภาพบุรุษ” ในจิตรกรรมของบัณฑิตเอเชียตะวันออก คำอธิบายของพิพิธภัณฑ์พระราชวังฮ่องกงเกี่ยวกับผลงาน สี่พรรณไม้แห่งสุภาพบุรุษ ของ Wong Kwan Shut ช่วยให้เห็นว่าลายพืชเหล่านี้สื่อความหมายอะไรได้บ้าง ดอกเหมยสื่อถึงความทรหด กล้วยไม้สื่อถึงความซื่อตรง ไผ่สื่อถึงความอ่อนน้อม และเบญจมาศสื่อถึงการปลีกตัวจากชีวิตสาธารณะ ความหมายเหล่านี้มาจากจิตรกรรมที่ใช้ฝีแปรงเพียงไม่กี่เส้นก็ทำให้คนดูนึกถึงพืชชนิดนั้นได้4
ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทัน ผลงาน กล้วยไม้ในตะกร้าแขวน ที่จิตรกรเกาหลี Kim Gyujin วาดขึ้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ใช้ความยาวของภาพม้วนแขวนเพื่อถ่ายทอดลักษณะของกล้วยไม้ ตะกร้าเอียงมาด้านหน้า ใบสีเข้มทอดเลยขอบตะกร้า พิพิธภัณฑ์อธิบายว่ากล้วยไม้สื่อถึงคุณธรรม ลองย้อนกลับไปดูไพ่เลข 2 สีน้ำเงินในภาพใดภาพหนึ่ง แล้วไล่สายตาตามเส้นที่ยาวที่สุดจากโคนต้น จะเห็นว่าใบโค้งเพียงไม่กี่ใบก็ถ่ายทอดรูปทรงของกล้วยไม้ได้ชัดเจน5
จดหมายจากปี 1875
ไพ่ฤดูใบไม้ผลิกับไพ่ข้างเคียงที่ต่างออกไป
ในจดหมายลงวันที่ 18 สิงหาคม 1875 George Bunker Glover บรรยายชุดไพ่ที่ต่อมาตกเป็นของพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติอเมริกัน บัญชีของเขาระบุไพ่สี่ฤดูด้วยอักษรบนหน้าไพ่ ถัดจากไพ่ฤดูคือไพ่ผู้ปกครองสี่ทิศและไพ่อีกสี่ใบ ซึ่งรวมไพ่ผู้ปกครองฟ้าและผู้ปกครองดิน เมื่อ Michael Stanwick นักวิจัยด้านไพ่ ตรวจดูชุดของพิพิธภัณฑ์ เขาพบว่าไพ่ฤดูใบไม้ผลิเป็นหนึ่งในใบที่ขาดหายไป ชื่อของไพ่ยังปรากฏอยู่ในลายมือของ Glover6
ในภาพถ่ายชุดไพ่ที่เกี่ยวข้องจากพิพิธภัณฑ์บรูคลิน มองเห็นไพ่ฤดูใบไม้ผลิได้ อักษรสี่ฤดู 春 夏 秋 และ 冬 เขียนด้วยสีแดงเรียงลงมาในคอลัมน์ที่เจ็ดจากซ้าย โดยมีไพ่ผู้ปกครองสองกลุ่มอยู่ทางขวา Stanwick กับเจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์สืบพบว่าชุดไพ่ของบรูคลินน่าจะเกี่ยวข้องกับไพ่อีกชุดที่ Glover สะสมไว้ ส่วนจดหมายปี 1875 บรรยายชุดของพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติอเมริกัน Stanwick ศึกษาไพ่ทั้งสองชุดในฐานะต้นเค้าที่เป็นไปได้ของไพ่นกกระจอกสมัยใหม่ ไพ่ฤดูยังดูคุ้นตา ส่วนไพ่ที่เรียงอยู่ข้างกันในชุดเก่ากลับไม่คุ้นเท่า7
ดูภาพชุดไพ่เต็ม
จั่วได้ไพ่ใบนี้แล้วทำอย่างไร
ตาม กติกาการแข่งขันไพ่นกกระจอก ขององค์การไพ่นกกระจอกโลก ชุดที่ใช้เล่นมีไพ่ 144 ใบและนับไพ่ภาพทั้งแปดใบเป็นไพ่ดอกไม้ หากจั่วได้ระหว่างเล่น ผู้เล่นเลือกขานว่า ฮวา หงายไพ่ดอกไม้ และจั่วไพ่ทดแทนจากท้ายกำแพงได้ หากไพ่ที่จั่วมาทดแทนเป็นดอกไม้อีกใบก็ทำซ้ำได้ กติกายังอนุญาตให้ทิ้งไพ่ดอกไม้ที่เพิ่งจั่วมาโดยไม่จั่วทดแทน8
เมื่อชนะ ไพ่ดอกไม้แต่ละใบที่หงายไว้เพิ่มหนึ่งคะแนน แต่ก่อนประกาศชนะ ชุดไพ่ต้องมีอย่างน้อยแปดคะแนนโดยยังไม่นับไพ่ดอกไม้ หากมีเจ็ดคะแนน ต่อให้หงายไพ่ดอกไม้สองใบก็ยังประกาศชนะไม่ได้ หากมีแปดคะแนน ไพ่ดอกไม้สองใบเดียวกันนั้นจะทำให้คะแนนรวมเป็นสิบ9
เมื่อเล่นตาม กติกาการแข่งขันริอิจิ 2025 ของสมาคมไพ่นกกระจอกยุโรป ไพ่ทั้งแปดใบนี้จะอยู่ในกล่อง กติกานี้ใช้ไพ่ 136 ใบ โดยไม่นำไพ่ดอกไม้และไพ่ฤดูมาเล่น หากไปเล่นโต๊ะใหม่ ลองถามก่อนช่วยเรียงกำแพงไพ่ว่าโต๊ะนั้นใช้ไพ่ดอกไม้หรือไม่10
แหล่งอ้างอิงและสิทธิ์การใช้ภาพ
-
ชุดไพ่สองชุดในภาพ
กลับไปยังข้อความ -
ตัวเลขและไพ่ชุดหลัก
กลับไปยังข้อความ -
ชื่อฤดูและลายพืช
กลับไปยังข้อความ -
สี่สุภาพบุรุษในจิตรกรรม
กลับไปยังข้อความ -
ภาพม้วนกล้วยไม้ของ Kim Gyujin
กลับไปยังข้อความ -
บัญชีของ Glover ปี 1875
กลับไปยังข้อความ -
ไพ่อีกชุดของพิพิธภัณฑ์บรูคลิน
กลับไปยังข้อความ -
กติกาการจั่วทดแทนไพ่ดอกไม้ในการแข่งขัน
กลับไปยังข้อความ -
เกณฑ์แปดคะแนนและคะแนนไพ่ดอกไม้
กลับไปยังข้อความ -
ไพ่ดอกไม้และไพ่ฤดูในริอิจิตามกติกาของสมาคมไพ่นกกระจอกยุโรป
กลับไปยังข้อความ